Wat is de fijne motoriek?
De fijne motoriek is de motoriek van de arm en hand en betreft de bewegingen van de spieren in onderarmen, pols, hand en vingers. We gebruiken de fijne motoriek vooral om voorwerpen vast te pakken en ze te kunnen gebruiken.
De fijne motorische vaardigheden worden onderverdeeld in:
Activiteiten m.b.t. zelfredzaamheid
Waaronder handen wassen, jas aan-en uitdoen, eten met bestek, opendraaien van de dop van een fles en het open en dichtdoen van knoopjes
Manipulatieve activiteiten
Waaronder knippen, spelen met constructiemateriaal, kleien en het maken van puzzels.
Papier-en penactiviteiten
Waaronder tekenen, kleuren en schrijven.
Waarom is de fijne motoriek belangrijk bij kinderen?
Eén van de belangrijkste rollen in het leven van een kind is zijn rol als scholier. Vanaf 4 jaar gaat een kind naar de basisschool en in de periode tussen 4 en 6 jaar laten kinderen een enorme vooruitgang zien in de ontwikkeling van de fijne motoriek.
Sommige kinderen lopen niet helemaal in de pas met hun leeftijdsgenoten. Een minder goede fijne motoriek heeft gevolgen voor het schoolwerk, maar ook voor het zelfbeeld van een kind. Daarom is het belangrijk om tijdens de kleuterperiode aandacht te hebben voor de fijne motoriek.
Hoe verbetert de fijne motoriek bij kleuters?
In de kleuterklas zijn er veel materialen aanwezig waarmee leerlingen de fijne motoriek kunnen uitoefenen: fiches, pinnetjes, stokjes, dobbelstenen. Door hier veel mee te spelen en oefenen, gaan kinderen de toppen van hun vingers steeds meer gebruiken en ontwikkelen zij hun duim-vingerbeweging. Dit is nodig om een voldoende en rijpe dynamische pengreep te ontwikkelen waarmee zij in groep 3 gaan schrijven.
Ook zijn er specifieke activiteiten die bijdragen aan de ontwikkeling van een betere fijne motoriek en aan de ontwikkeling van het schrijven. Voorbeelden hiervan zijn het hanteren van een schaar en kleur- en tekenactiviteiten.
Thuis helpen om de fijne motoriek te verbeteren
Activiteiten voor het stimuleren van de fijne motoriek:
- Schroeven aandraaien met de hand of met een schroevendraaier
- Draaibewegingen met sleutels of opwindspeelgoed
- Schenkbewegingen met water of zand
- Omdraaien van kaartjes
- Spelen met wasknijpers
- Stickers plakken
- Kleien
- Kralen rijgen of spelen met een kralenplank
- Vouwen
- Stempelen
- Spelen met lego/duplo blokken of andere constructiemateriaal spelletjes
Activiteiten voor het stimuleren van papier- en pen taken:
- Kleurplaten
- Doolhoven tekenen
- Tekenen van stip naar stip
- Werkbladen met schrijfpatronen
Het is beter vaker en kort te oefenen dan lang achter elkaar.
Mijn kind heeft moeite met knippen, wat nu?
Knippen is een complexe fijnmotorische vaardigheid en betreft het gebruik van een gereedschap. Bij het knippen moeten de handen samenwerken. Hierbij zijn de hand-oog coördinatie en bilaterale coördinatie belangrijk. Peuters kunnen dit nog niet. De ontwikkeling van een rijpe schaargreep kost nog enkele jaren. In groep 1 en 2 wordt het knippen aangeleerd en in groep 3 en 4 verfijnt.
Wanneer kinderfysiotherapie voor fijne motoriek bij kleuters?
- Het kind kleurt nog krassend en met een vuistgreep, de bewegingen komen uit de schouders en de onderarm is los van de tafel
- Het kind kiest uit zichzelf nooit voor tekenen
- Het kind tekent met heel weinig details
- Het kind heeft nog geen goede schaargreep
- Het kind knipt met opgetrokken schouders
- Het knipwerk is heel hakkerig
- Het kind heeft moeite met omkleden bijvoorbeeld jas aan- en uitdoen, rits van de jas dicht doen en/of moeite met veters strikken
Referenties
Zo zit dat met schrijven. Lia Wouters., Marlies Schaerlaeckens. REC Rievierenland, Nijmegen. 2009
KOEK. Theorie, observatie en advies. Margo van Hartingsveld, Edith Cup, Madeleine Corstens-Mignot. Uitgeverij ERGOBOEK, Nijmegen. 2006
Fijn! Dorien Kikkert. Kirsten de Zwart. StapDoor, Amsterdam. 2020
